Hiểu đúng để làm đúng.Làm thật để tạo thay đổi.

Từ thực tiễn giáo dục mầm non đến những giải pháp đổi mới có thể lan tỏa

Tôi là Nguyễn Thị Thu Hiền, một nhà giáo đã dành hơn hai thập kỷ gắn bó với giáo dục mầm non, trong đó có nhiều năm làm công tác quản lý nhà trường. Hành trình của tôi không chỉ là hành trình tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp. Đó còn là quá trình liên tục đặt câu hỏi, tìm kiếm cách làm tốt hơn và thử nghiệm những giải pháp phù hợp với thực tiễn giáo dục.

Làm thế nào để trẻ thực sự được học thông qua trải nghiệm, thay vì chỉ tham gia các hoạt động được chuẩn bị sẵn? Làm thế nào để giáo viên tổ chức giáo dục STEAM hiệu quả mà không phụ thuộc vào những vật liệu đắt tiền? Làm thế nào để quan tâm đến cảm xúc, khả năng hợp tác và sự phát triển riêng của từng trẻ? Và làm thế nào để công nghệ giúp giáo viên giảm bớt công việc hành chính, thay vì tạo thêm những nhiệm vụ mới? Với tôi, những câu hỏi ấy không chỉ thuộc về lý luận giáo dục. Chúng xuất hiện trong công việc hằng ngày của giáo viên, trong quá trình quản lý nhà trường và trong những nỗ lực nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ.

Tôi lựa chọn bắt đầu từ chính những vấn đề đó.

Tôi tin rằng đổi mới giáo dục không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao. Đôi khi, nó bắt đầu từ việc nhận ra một điểm chưa hợp lý, thay đổi một cách tổ chức hoạt động, xây dựng một công cụ hỗ trợ hay giúp một giáo viên tự tin hơn khi thử nghiệm phương pháp mới. Điều quan trọng là sự thay đổi ấy phải có mục đích, phù hợp với điều kiện thực tế và mang lại giá trị thiết thực. Từ đổi mới phương pháp đến thay đổi cách tổ chức giáo dục

Từ năm học 2021–2022, tôi chú trọng triển khai giáo dục STEAM trong thực tiễn nhà trường. Quá trình đó giúp tôi nhận ra rằng STEAM không đơn thuần là tổ chức cho trẻ làm ra những sản phẩm sáng tạo. Giá trị quan trọng hơn nằm ở cách trẻ quan sát, đặt câu hỏi, thử nghiệm, giải quyết vấn đề và hợp tác với bạn bè. Tôi quan tâm đến việc đưa STEAM vào những tình huống gần gũi với cuộc sống, tận dụng nguyên vật liệu sẵn có và tạo cơ hội để trẻ chủ động khám phá. Giáo viên không chỉ chuẩn bị hoạt động mà còn cần biết thiết kế môi trường, đặt câu hỏi gợi mở, quan sát quá trình học tập và hỗ trợ trẻ khi cần thiết. Cùng với STEAM, tôi chú trọng giáo dục cảm xúc và kỹ năng xã hội (SEL). Bởi trẻ không chỉ cần phát triển nhận thức mà còn cần học cách nhận biết cảm xúc, diễn đạt nhu cầu, lắng nghe, chia sẻ, hợp tác và từng bước giải quyết những tình huống phù hợp với lứa tuổi. Tôi hướng đến sự kết nối giữa STEAM và SEL trong cùng một quá trình giáo dục: trẻ được khám phá thế giới, đồng thời học cách hiểu bản thân, tôn trọng người khác và cùng nhau vượt qua khó khăn. Từ góc nhìn đó, đổi mới không còn là bổ sung một phương pháp hay một hoạt động mới. Đổi mới là thay đổi cách chúng ta thiết kế trải nghiệm, tương tác với trẻ và nhìn nhận sự tiến bộ của mỗi cá nhân.

Từ kinh nghiệm quản lý đến tư duy xây dựng giải pháp

Công tác quản lý nhà trường giúp tôi nhìn giáo dục mầm non trong một hệ thống rộng hơn lớp học. Một ý tưởng giáo dục chỉ có thể phát huy giá trị khi giáo viên hiểu và thực hiện được, cán bộ quản lý tổ chức được các điều kiện hỗ trợ, phụ huynh có thể đồng hành và nhà trường có cách theo dõi, điều chỉnh phù hợp. Vì vậy, tôi không chỉ quan tâm đến việc một hoạt động được tổ chức như thế nào, mà còn chú trọng cách xây dựng kế hoạch, phát triển đội ngũ, tổ chức môi trường giáo dục, quản lý học liệu và sử dụng minh chứng để cải tiến chất lượng. Trong quá trình công tác tại Trường Mầm non Hương Sen, những nỗ lực đổi mới được thực hiện cùng tập thể nhà trường, góp phần xây dựng môi trường giáo dục đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 và kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 2. Tôi trân trọng những kết quả ấy bởi chúng không phải thành quả của một cá nhân riêng lẻ. Đó là kết quả của sự phối hợp giữa quản lý, giáo viên, nhân viên, phụ huynh và sự hỗ trợ của các cấp quản lý giáo dục. Từ thực tiễn đó, tôi càng tin rằng muốn đổi mới bền vững, cần kết nối ba yếu tố: phương pháp giáo dục phù hợp, năng lực thực hiện của đội ngũ và hệ thống quản trị hỗ trợ.

Chuyển đổi số và AI: Công nghệ phải giải quyết được việc thật. Một dấu mốc quan trọng trong hành trình nghề nghiệp của tôi là chuyển từ việc sử dụng các công cụ số riêng lẻ sang tư duy tìm kiếm giải pháp hỗ trợ công việc một cách có hệ thống. Tôi quan tâm đến những vấn đề rất cụ thể: làm thế nào để giảm thao tác lặp lại, quản lý tài liệu thuận tiện hơn, hỗ trợ giáo viên xây dựng kế hoạch, tổ chức học liệu khoa học và giúp cán bộ quản lý theo dõi công việc hiệu quả hơn. Tôi tìm hiểu, thử nghiệm các công cụ số và ứng dụng AI vào những nhiệm vụ chuyên môn phù hợp, từ hỗ trợ xây dựng kế hoạch giáo dục, thiết kế học liệu đến phát triển các trợ lý phục vụ giáo viên và công tác quản lý nhà trường. Tôi đặc biệt quan tâm đến hướng chuyển đổi số với chi phí thấp, tận dụng công cụ sẵn có và ưu tiên những giải pháp dễ tiếp cận đối với giáo viên mầm non. Với tôi, chuyển đổi số không được đo bằng số lượng phần mềm nhà trường sử dụng, mà cần được nhìn nhận qua những thay đổi trong công việc: quy trình có thuận tiện hơn không, thời gian xử lý có được cải thiện không, dữ liệu có được tổ chức tốt hơn không và giáo viên có thêm thời gian dành cho trẻ hay không. Tôi cũng xác định rõ giới hạn của công nghệ. AI có thể hỗ trợ tạo nội dung, gợi ý phương án và xử lý những công việc phù hợp, nhưng không thay thế phán đoán chuyên môn, trách nhiệm của người sử dụng hay sự tương tác trực tiếp giữa giáo viên và trẻ. Mọi giải pháp cần được kiểm tra, điều chỉnh theo bối cảnh thực tế và bảo đảm an toàn dữ liệu. Tôi không theo đuổi công nghệ chỉ vì công nghệ mới. Tôi theo đuổi những cách ứng dụng giúp công việc giáo dục trở nên hiệu quả, khả thi và nhân văn hơn.

Từ một giải pháp thực tiễn đến giá trị có thể chia sẻ

Trong quá trình công tác, tôi có cơ hội tham gia các hoạt động đổi mới sáng tạo, nghiên cứu giải pháp và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn. Những ghi nhận như giải Nhì Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2024–2025 và sự ghi nhận về chuyển đổi số tại Vietnam Digital Awards 2025 là những dấu mốc đáng trân trọng trong hành trình ấy. Tuy nhiên, điều tôi quan tâm không dừng lại ở việc một ý tưởng được ghi nhận. Tôi muốn tiếp tục phát triển những kinh nghiệm có thể chuyển thành tài liệu, quy trình, học liệu hoặc công cụ hỗ trợ để giáo viên và cán bộ quản lý có thể tham khảo, vận dụng và điều chỉnh.

Tôi thường nhìn một vấn đề theo một hướng tiếp cận nhất quán: Nhận diện vấn đề → Thiết kế giải pháp → Tổ chức thực hiện → Thu thập minh chứng → Đánh giá, điều chỉnh → Chia sẻ và nhân rộng. Đây không phải công thức có thể áp dụng máy móc cho mọi tình huống. Đó là cách làm giúp tôi giữ được mối liên hệ giữa ý tưởng và thực tiễn, giữa đổi mới và hiệu quả, giữa kết quả trước mắt và khả năng duy trì lâu dài. Tôi cũng hiểu rằng không có một giải pháp nào phù hợp với tất cả các trường mầm non. Mỗi địa phương, mỗi nhà trường, mỗi đội ngũ đều có điều kiện và nhu cầu riêng. Vì thế, chia sẻ kinh nghiệm không phải để mọi người sao chép nguyên mẫu, mà để cùng tìm ra cách vận dụng phù hợp hơn.

Nguyenhiensteam.vn – Không gian kết nối tri thức và thực hành. Tôi xây dựng nguyenhiensteam.vn với mong muốn tạo ra một không gian chia sẻ những giá trị được hình thành từ thực tiễn giáo dục mầm non. Tại đây, tôi hướng đến việc kết nối các lĩnh vực STEAM, SEL, quản trị nhà trường, chuyển đổi số và AI trong giáo dục; chia sẻ tài liệu chuyên môn, ý tưởng tổ chức hoạt động, công cụ hỗ trợ và những kinh nghiệm có thể ứng dụng trong công việc hằng ngày. Tôi mong muốn website không chỉ cung cấp thông tin mà còn giúp người làm giáo dục tiến gần hơn đến việc thực hành: hiểu vấn đề, lựa chọn giải pháp, biết cách triển khai và có căn cứ để đánh giá kết quả. Tôi tin rằng một tài liệu tốt cần giúp người đọc hiểu và làm được; một công cụ hữu ích cần giải quyết được một nhu cầu cụ thể; một giải pháp có giá trị cần có khả năng thích ứng với điều kiện thực tế. Đó cũng là lý do tôi muốn xây dựng và phát triển các sản phẩm số, học liệu và giải pháp hỗ trợ giáo dục mầm non theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận và có thể tiếp tục hoàn thiện qua quá trình sử dụng. Tôi không xem mình là người có sẵn câu trả lời cho mọi vấn đề. Tôi vẫn học hỏi, nghiên cứu, thử nghiệm và điều chỉnh. Website cũng là nơi tôi mong muốn được kết nối với những đồng nghiệp có cùng mối quan tâm, cùng trao đổi kinh nghiệm và cùng đóng góp cho sự phát triển của giáo dục mầm non.

Điều tôi muốn theo đuổi trong chặng đường tiếp theo

Tôi là Nguyễn Thị Thu Hiền – một nhà giáo mầm non, một cán bộ quản lý giáo dục và một người thực hành đổi mới sáng tạo. Tôi lựa chọn kết nối những gì đã tích lũy từ thực tiễn nhà trường với STEAM, SEL, chuyển đổi số và AI để tìm kiếm các giải pháp có ý nghĩa đối với trẻ, giáo viên và cán bộ quản lý. Tôi không cho rằng đổi mới chỉ nằm ở những mô hình lớn hay những công nghệ hiện đại. Đổi mới còn nằm trong cách giáo viên đặt câu hỏi để trẻ suy nghĩ, cách nhà trường tổ chức công việc khoa học hơn, cách cán bộ quản lý sử dụng dữ liệu để đưa ra quyết định và cách một kinh nghiệm tốt được chia sẻ để nhiều người cùng phát triển.
Điều tôi mong muốn không chỉ là tạo ra một sản phẩm hay hoàn thành một sáng kiến, mà là góp phần xây dựng một cách làm giáo dục có cơ sở, có khả năng ứng dụng và luôn được cải tiến từ thực tiễn. Tôi tin rằng sự thay đổi bền vững trong giáo dục mầm non bắt đầu từ những vấn đề thật, được giải quyết bằng những hành động cụ thể và trở nên có ý nghĩa hơn khi giá trị ấy được chia sẻ, phát triển và lan tỏa. Đó là hành trình tôi đang đi. Và cũng là giá trị tôi mong muốn gửi gắm qua Nguyễn Hiền STEAM.

NGUYỄN THỊ THU HIỀN